Zelfaanzuigend staat bij bijna elke set in ons verhuurpark. Maar het woord zegt minder dan je denkt. Er zijn twee manieren om het te doen, en op de werkvloer merk je het verschil.

Dit artikel legt uit wat nat en droog zelfaanzuigend betekenen, waar je het verschil in de praktijk tegenkomt, en wat het juist niet zegt over een pomp.

Eerst: een pomp trekt geen water omhoog

Aanzuigen is eigenlijk het verkeerde woord. Een pomp haalt de lucht uit de zuigleiding en maakt daarmee onderdruk. De luchtdruk op het wateroppervlak doet de rest: die duwt het water de leiding in.

Daar volgen twee dingen uit. Een gewone centrifugaalpomp kan dat niet zelf: met lucht in het pomphuis maakt hij nauwelijks onderdruk. Staan de pomp en de zuigleiding vol lucht, dan draait hij rond zonder dat er water komt. En er is een grens aan de zuighoogte die geen enkele pomp overschrijdt, omdat de luchtdruk het water niet verder duwt dan dat.

Zelfaanzuigend betekent dus: de pomp krijgt die lucht zelf uit de zuigleiding. Daar zijn twee oplossingen voor.

Nat zelfaanzuigend

Bij een nat zelfaanzuigende pomp is het pomphuis zo gebouwd dat er vloeistof in blijft staan. Bij het starten draait de waaier die vloeistof rond, neemt de lucht uit de zuigleiding erin mee en voert die af, tot het water er is. Stopt de pomp, dan blijft er weer vloeistof achter voor de volgende start.

Dat werkt goed, met één voorwaarde: er moet vloeistof in het pomphuis staan. Voor de eerste start vul je het dus zelf. En raakt het pomphuis leeg, bijvoorbeeld na transport, na onderhoud of na lang drooglopen, dan moet het opnieuw gevuld worden voordat de pomp weer aanzuigt. Draaien zonder vloeistof is bovendien slecht voor de asafdichting.

In ons verhuurpark zijn de Super T-sets nat zelfaanzuigend, in diesel en elektrisch: de T3, de T4, de T6 en de T10. Daarnaast de wielsets 82-45-702 en 83-90-702-EL, en de elektrische spuitpomp E-Line 82-11-2. Eenvoudig van opbouw, zonder extra systeem aan boord.

Droog zelfaanzuigend

Bij een droog zelfaanzuigende pomp doet een apart vacuümsysteem dat werk. Het haalt de lucht uit de zuigleiding en het pomphuis, ook als die helemaal leeg zijn. Vullen hoeft niet, voor de eerste start niet en daarna ook niet.

Dat maakt het verschil op de momenten waarop een nat zelfaanzuigende pomp het lastig krijgt. Een lange of grote zuigleiding waar veel lucht uit moet. Een peil dat telkens wegzakt, zodat de pomp lucht trekt. Een set die dagenlang zonder toezicht moet blijven herstarten.

Bij twee van de elektrische sets zie je dat systeem terug in de specificaties. De E-Line PA4-15-4 en PAV6-22-6 hebben naast de hoofdmotor een aparte motor van 2,2 kW voor de vacuümpomp.

Droog zelfaanzuigend zijn bij ons de VPA3, de PA4 en de PAV-sets, in de S-Line en in de E-Line, en de PA6-440-LS en de PA6-550-LS in de S-Line. Daar zitten ook de sets bij die het vaakst de deur uitgaan: de PA4, de PA6 en de VPA3.

Neem de VPA3-70-L als voorbeeld. Een 3″-set tot 70 m3/h en 22 mWc, op een luchtgekoelde Hatz-dieselmotor. Huur je er een vlotterschakelaar bij, en dat is optioneel, dan stopt de motor als het peil zakt en start hij weer als het water terugkomt. En dankzij het vacuümsysteem hoeft niemand hem te vullen voordat hij weer water trekt.

Het verschil in de praktijk

Wat nat of droog niet zegt

Nat of droog zegt iets over aanzuigen, en verder niets. Het zegt niet hoeveel water een pomp verplaatst, hoe hoog hij het brengt of hoe grof het materiaal mag zijn.

Bij de PAV-sets komen droog zelfaanzuigend en vortex samen, maar het een volgt niet uit het ander. Hoe grof het materiaal mag zijn, bepaalt de waaier, niet de manier van aanzuigen.

En de HM-150 boosterpomp is helemaal niet zelfaanzuigend. Hij hoeft het ook niet: een booster krijgt zijn water aangeleverd door een set of een aanvoer ervoor. In onze blog over de boosterpomp staat hoe dat werkt.

Kies dus eerst op debiet, opvoerhoogte en wat er in het water zit. Nat of droog komt daarna, en hangt af van hoe de pomp op jouw locatie moet starten en herstarten.

En de membraanpomp?

De AMT membraanpompen werken weer anders. Daar duwt een membraan bij elke slag een vaste hoeveelheid weg, en dat werkt ook als er lucht in de leiding zit. De brochure noemt tot 7,6 meter zelf aanzuigen. Een derde manier dus, voor kleine debieten en dik materiaal. In onze blog over vuildoorlaat staat wanneer dat de betere keuze is.

Beschrijf de situatie, niet het type

Twijfel je welke uitvoering past, noem dan niet het type maar de situatie. Waar staat de pomp ten opzichte van het water? Hoe lang is de zuigleiding? Zakt het peil weg? En is er iemand bij als de pomp moet herstarten? Met die antwoorden is de keuze tussen nat en droog meestal snel gemaakt.

Ken je het debiet en de opvoerhoogte al, begin dan bij de pomp selector.

Veelgestelde vragen

Wat betekent zelfaanzuigend?
Dat de pomp zelf de lucht uit de zuigleiding haalt, zodat de luchtdruk het water de leiding in kan duwen. Een gewone centrifugaalpomp krijgt dat met lucht in het pomphuis niet voor elkaar.

Wat is het verschil tussen nat en droog zelfaanzuigend?
Een nat zelfaanzuigende pomp gebruikt vloeistof die in het pomphuis achterblijft. Een droog zelfaanzuigende pomp heeft een apart vacuümsysteem en kan aanzuigen met een leeg pomphuis.

Moet ik een nat zelfaanzuigende pomp vullen?
Voor de eerste start wel, en daarna telkens als het pomphuis leeg is geraakt.

Welke sets zijn nat zelfaanzuigend?
De Super T-sets (T3, T4, T6 en T10), de wielsets 82-45-702 en 83-90-702-EL, en de E-Line spuitpomp 82-11-2.

Welke sets zijn droog zelfaanzuigend?
De VPA3, de PA4 en de PAV-sets in de S-Line en de E-Line, en de PA6-440-LS en de PA6-550-LS in de S-Line.

Is een boosterpomp zelfaanzuigend?
Nee. De HM-150 moet gevoed worden door een andere set of een aanvoer.