Bouwputbemaling klinkt als één taak, maar het zijn er in de praktijk vier of vijf. Een put droogzetten voor de fundering vraagt iets anders dan een put droog houden gedurende de hele bouwfase. En een put in zandgrond gedraagt zich anders dan een put in klei.
Dit artikel loopt de situaties langs die we het vaakst tegenkomen, met per situatie wat dat van de pomp vraagt.
Situatie 1: eenmalig droogzetten
De put staat vol, de toestroom is beperkt en je wilt hem in een paar uur leeg hebben. Hier telt vooral debiet. Een set die veel water per uur verplaatst maakt korter werk van de klus, en zodra de put leeg is kan de pomp weg.
Let op de vuildoorlaat. Water dat een tijd in een put heeft gestaan bevat vrijwel altijd slib.
Situatie 2: continu droog houden
De toestroom houdt aan, bijvoorbeeld door grondwater, en de put moet weken of maanden droog blijven. Hier telt betrouwbaarheid zwaarder dan piekcapaciteit. De pomp draait lange periodes, valt af en toe droog en moet dan zelfstandig opnieuw aanzuigen.
Droog zelfaanzuigende sets zijn hier op hun plaats. Ze halen de lucht uit de zuigleiding met een apart vacuümsysteem en herstarten zonder dat iemand ze handmatig hoeft te vullen. Een vlotterschakelaar erbij en de pomp regelt zichzelf.
Bij ons zijn dit de sets die het vaakst de deur uit gaan: de PA4 en de PA6, allebei droog zelfaanzuigend.
Situatie 3: water met zand en slib
In zandgrond komt er onvermijdelijk materiaal mee. Dan gaat het niet meer alleen om debiet maar om wat de pomp verdraagt.
Kies een set met een ruime vuildoorlaat en let op de uitvoering van de waaier. Vortexpompen zijn hier de logische keuze: de waaier zit terug in het pomphuis, waardoor vaste stoffen erlangs kunnen in plaats van erdoorheen. Dat kost wat rendement en het levert veel minder verstoppingen op.
Onze PAV-sets zijn droog zelfaanzuigende vortexpompen met een vuildoorlaat tot 101,6 mm.
Situatie 4: beperkte ruimte of geluidseisen
Binnenstedelijk werk, werk in de avond of een bouwplaats met een omgevingsvergunning die grenzen stelt. Dan is het niet de hydraulica die beslist maar de aandrijving.
Elektrisch aangedreven sets maken geen uitlaatgassen en zijn stiller dan diesel. Onze E-Line draait op een elektromotor met geïntegreerde frequentieregelaar, dus het toerental is regelbaar. Voorwaarde is netstroom op de bouwplaats.
Is die er niet, dan is een Stage V dieselset met geluiddempende omkasting het alternatief. Onze S-Line is daarop gebouwd en is HVO ready.
Situatie 5: grote diepte of lange persleiding
Zit de put diep of moet het water ver weg, dan loopt de benodigde opvoerhoogte op. Reken de weerstand in de leiding mee, want die kost meer dan mensen verwachten.
Komt de benodigde druk boven wat één set levert, dan is een boosterpomp in serie een oplossing. Onze HM-150 haalt tot 100 mWc. Let op: die is niet zelfaanzuigend, dus hij moet gevoed worden.
Wat er in de praktijk misgaat
Drie dingen die we vaak terugzien, en die niets met de pomp zelf te maken hebben.
De leidingweerstand wordt niet meegerekend. Een pomp die op papier ruim voldoet, haalt op de bouwplaats het debiet niet omdat er honderd meter slang met vier bochten tussen zit. Reken de leiding mee voordat je kiest.
De opstelling klopt niet. Een centrifugaalpomp maakt een drukverschil aan de zuigzijde, waarna de luchtdruk de vloeistof omhoog duwt. Daarmee is de zuighoogte begrensd. Staat de pomp te hoog boven het waterpeil, dan komt hij niet op gang, hoe zwaar hij ook is.
De set staat onbereikbaar. Bij een huurperiode van weken telt of er getankt en gecontroleerd kan worden zonder dat er een kraan aan te pas komt. Denk daaraan bij het bepalen van de plek.
Hoe je kiest
Loop deze vier vragen langs voordat je belt:
- Hoeveel water komt er per uur bij, en hoe snel moet het weg?
- Hoe hoog en hoe ver moet het water, inclusief de leidinglengte?
- Wat zit er in het water: schoon, zand, slib, grover materiaal?
- Wat zijn de randvoorwaarden: netstroom, geluid, emissies, ruimte?
Met die vier antwoorden is de keuze meestal in één gesprek rond.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen bemaling en bronbemaling?
Bemaling is het weghalen van water. Bij bronbemaling verlaag je de grondwaterstand rond de put via filters of bronnen, zodat de put droog blijft.
Welke pomp is het meest verhuurd voor bouwputbemaling?
Bij ons zijn dat de PA4 en de PA6, allebei droog zelfaanzuigend.
Kan één pomp een bouwput droog houden?
Vaak wel. Bij hoge toestroom of een diepe put wordt er soms in serie of parallel gewerkt.
Wat gebeurt er als de put droogvalt?
Een zelfaanzuigende set met vlotterschakelaar schakelt uit en start opnieuw op zodra het water terugkomt.